Anoreksiya Nevroz

Anoreksiya Nedir?

Anoreksiya nervoza, vücut ağırlığında anormal derecede düşüklük, hissedilen yoğun kilo alma korkusu, ve çarpık kilo algısı ile karakterize edilen bir beslenme bozukluğuna verilen isimdir. Aynı zamanda anoreksi ya da iştahsızlık isimleriyle de bilinir.  Anoreksiya nervoza mağduru bireyler kilo almayı önlemek veya kilo vermeye devam etmek için, genellikle yedikleri yiyecek miktarında ciddi kısıtlamalara giderler. 

Anoreksiya Neden Olur?

Bazı bireylerin anoreksiya nervoza geliştirme riskinin daha yüksek olmasına neden olan bir takım genetik eğilimler olduğu düşünülmektedir. Bazı bireyler, anoreksiya ile ilişkili mükemmeliyetçilik, duyarlılık ve sebat etmeye yönelik genetik bir eğilime sahip olabilir. Ebeveynleri, kardeşleri veya çocukları gibi birinci dereceden akrabaları anoreksiya nervoza olan bireylerin çok daha yüksek anoreksi riski taşıdığı gözlemlenmiştir.

Kontrolsüz ve bilimsel olmayan diyet türleri, yeme bozukluğu geliştirmek için risk faktörüdür. Araştırmacılar anoreksiya semptomlarının çoğunun aslında açlık semptomları olduğuna dair güçlü kanıtlar bulmuşlardır. Uzun süreli açlık beyni biyolojik olarak etkileyebilir ve ruh hali değişikliklerine yol açarak, kaygıyı artırıp ve iştah azalmasını azaltabilir. Eş zamanlı gelişen açlık ve kilo kaybı, bazı bireylerde beynin çalışma şeklini değiştirebilir, bu da kısıtlayıcı yeme davranışlarını devam ettirebilir ve normal yeme alışkanlıklarına dönmeyi zorlaştırabilir.

Yeni bir okul, ev, iş, bir ilişki ayrılığı veya sevilen birinin ölümü veya hastalığı gibi değişimler duygusal stres getirebilir ve iştahsızlık riskini artırabilir.

Anoreksiya İle Ortaya Çıkabilecek Komplikasyonlar Nelerdir?

Anoreksinin komplikasyonları arasında anemi, anormal kalp ritimleri veya kalp yetmezliği, böbrek problemleri, düşük kan potasyumu, sodyum ve klorür gibi elektrolit anormallikleri, erkeklerde testosteron seviyelerinde azalma, kabızlık, şişkinlik veya mide bulantısı gibi gastrointestinal problemler, kadınlarda adet görmeme, kas kaybı, kemik kaybı yani osteoporoz nedeniyle artan kırık riski ve mitral kapak prolapsusu gibi kalp sorunları sayılabilir.

Anoreksiya  Nasıl Önlenir?

Bir aile ferdinin veya arkadaşlarının düşük özgüvene, beklenmedik beslenme alışkanlıklarına ve dış görünüşlerinden hoşnutsuzluğa sahip olduğunu fark eden kişilerin, o bireyle bu konular hakkında konuşması etkili olabilir. Her ne kadar bir yeme bozukluğunun gelişmesini engellemek mümkün olmasa bile, daha sağlıklı davranış veya tedavi seçenekleri için yönlendirmede bulunmak mümkün olabilir. 

Anoreksiya Belirtileri Ve Tipleri Nelerdir?

Anoreksik bireyler aç kalma, diyet yapma, veya sürekli oruç tutma yoluyla gıda alımını ciddi şekilde kısıtlama, aşırı egzersiz yapma, yenilen gıdalardan sindirilmeden kurtulmak için diyet ilaçları, bitkisel ürünler, müshil ya da lavman gibi araçlardan da faydalanarak kendi kendine kusma, yöntemleriyle kilo verme girişimlerini sürdürebilirler.

Bunların yanı sıra anoreksiya nervozanın duygusal ve davranışsal belirti ve semptomları arasında;

•    Açlığı reddetme veya yememek için bahane uydurma

•    Başkalarının yanında yemek yemeyi istememek

•    Cinselliğe ilginin azalması

•    Duygusuz görünme

•    Kat kat giyinerek kendini örtme

•    Kilo alma korkusu ile sürekli tartılma veya ölçülme

•    Ne kadar yemek yendiği konusunda yalan söyleme

•    Sinirlilik

•    Şişman uzuvlara sahip olmaktan şikayet etme 

•    Şişmanlık belirtisi olarak algılanan kusurlar için aynada sık sık kendini kontrol etme

•    Sık sık öğün atlama veya yemeyi reddetme

•    Sosyal olarak geri çekilme

•    Uykusuzluk

•    Genellikle yağ ve kalorisi düşük olanlar birkaç besin türünü güvenli yiyecekler olarak tanımlayıp, başka besinleri yememe

•    Yemeği çiğnedikten sonra yutmadan tükürmek gibi beslenme ritüelleri benimseme

•    Yemek ile takıntılı olma ve çok karmaşık yemek yapsa dahi yemeyi reddetme, gözlemlenebilir.

Anoreksiya nervoza mağduru birçok birey en azından durumun başında tedavi istemez. İnce kalma arzusu, bireyin sağlığıyla ilgili endişelerinin önüne geçer. Bu nedenle, bu durumdan etkilendiği düşünülen bireylerin yakınları tarafından doktorla konuşması için teşvik edilmesi gerekenler. 

Anoreksiya nervozanın belirtilen semptomlarını yaşayan ya da yeme bozukluğu olduğunu düşünen bireylerin yardım alması gereklidir. Durumu yakınlarından saklayan bireylerin dahi konuşmak için güvendikleri birilerine açılmaları gereklidir. 

Anoreksiya Nasıl Teşhis Edilir?

Vücutta bulunması gereken elektrolit ve protein değerlerini kontrol etmek için tam kan sayımı ile karaciğer, böbrek ve tiroid bezinin işleyişinin incelenmesi için çeşitli laboratuvar testleri yapılabilir.

Ek olarak ayrıca psikolojik öz değerlendirme anketi doldurulması da istenebilir.

Bireyde olası kalp düzensizliklerini aramak için elektrokardiyogram ölçümü yapılabilir.

Anoreksiya  Nasıl Geçer?

Anoreksiya nervoza kendi başına geçebilecek bir hastalık değildir. Tedavinin sürecinde sağlıklı bir kiloya ulaşmak için tıbbi bakım sağlayabilecek ve bireyin kalori ihtiyaçlarını ve kilo alımını denetleyebilecek davranışsal stratejiler geliştirmek için ekip çalışması psikiyatrist , diyetisyen , psikologları ve belirli yemek planları ve kalori gereksinimleri sağlamak için yakın takip gerekir.

Anoreksiya  Nasıl Tedavi Edilir?

Anoreksiya nervoza tedavisinin ilk amacı sağlıklı bir kiloya geri dönmektir. Tedavinin sürekliliği ve düzenli beslenme eğitimi bireyin iyileşmesinin devamlılığı için son derece önemlidir. Bu tedavi sürecinde bireyin hastaneye yatışı, tıbbi bakım görmesi, psikoterapigörmesi ve ilaç kullanması gerekebilir. 

Anoreksiya tedavisinde en büyük zorluk bireyin tedavi istememesidir. Bireyin bunun yanı sıra tedaviye ihtiyacınız olmadığını düşünmesi, kilo almaktan korkması ve anoreksiya nervozayı bir hastalıktan ziyade bir yaşam tarzı tercihi olarak görmesi, tedavinin önündeki diğer engellerdir

Kalp ritmi bozukluğu, dehidratasyon, elektrolit dengesizlikleri veya psikiyatrik bir tehdit gibi sorunlar nedeniyle hayatı acil bir tehlike altında olan bireylerin hastanenin acil servisinde müdahaleye ihtiyacı olabilir. Daha ağır tıbbi komplikasyonlar, ciddi psikiyatrik sorunlar ile ciddi yetersiz beslenme veya yemeyi reddetme durumları ise hastaneye uzun süreli yatış gerekebilir.

Yeme bozukluğu olan bireylerin tedavisinde uzmanlaşmış klinikler mevcuttur. Bu kliniklerde tam hastaneye yatış yerine günlük veya yatılı programlara ulaşmak mümkün olabilir. Özel yeme bozukluğu programları ihtiyacı olan bireylere daha uzun süreler boyunca daha yoğun tedavi yöntemleri sunabilir.

Bireyin anoreksi komplikasyonları nedeniyle, elektrolit değerlerinin, hidrasyon seviyesinin ve yaşamsal belirtilerinin sıkça izlenmesi gerekebilir. Saha ağır vakalarda, anoreksiya nervoza mağduru bireyler tedavinin başında burundan mideye uzanan bir tüp olan nazogastrik tüp yardımıyla beslenmesi gerekebilir.

Psikoterapi anoreksi için faydalı farklı tedavi türlerini içerir. Aile faktörü, anoreksiya nervoza mağduru gençlerin tedavisinde faydalı olduğu kanıtlanan tek tedavidir. Bu tedavi türünde anoreksiya nervoza mağduru bireyler yemek yeme ve sağlık konusunda iyi seçimler yapamadığı için, sağlıkla ilgili iyi seçimler yapana kadar, beslenme ve kilo verme konusunda yardımcı olmak için ebeveynlerden yararlanır.

Yetişkinler için bilişsel davranışçı terapinin, özellikle de geliştirilmiş bilişsel davranışçı terapinin durumun tedavisinde yardımcı olduğu gözlemlenmiştir. Bu süreçte temel hedef, kilo alımını desteklemek için sağlıklı yeme alışkanlıklarını ve davranışlarını normalleştirmektir. İkinci amaç ise kısıtlayıcı beslenmeye yönlendiren çarpık inanç ve düşünceleri değiştirmeye yardımcı olmaktır.

Anoreksiya  İçin Yaşam Tarzı Değişiklikleri Ve Evde Bakım

Anoreksiya nervoza mağduru bireylerin kendilerine bakmaları kolay olmayabilir. Sürdürülen profesyonel tedaviye ek olarak atılabilecek birkaç adım mevcuttur. Buna göre birey tedavi planına sadık kalmalı, terapi seanslarını atlamamalı ve rahatsız olsa bile yemek planlarından yapmamalıdır.

Uygun vitamin ve mineral takviyeleri hakkında doktora başvurmak faydalı olacaktır. İyi beslenmeyen bireylerin vücudunda gerekli olan D vitamini veya demir gibi besinler yeterli oranda bulunmayabilir. Bununla birlikte, vitamin ve mineralleri öncelikle yiyeceklerden almak daha sağlıklı olacaktır.

Birey kendisini ailesinde, arkadaşlarından ve yakınlarından uzaklaştırmamalıdır. Bireyin tedavi sürecinde yakınlarından göreceği destek başarılı bir tedavi için en gerekli öğelerden birisidir. Süreç boyunca, birey her türlü sorununu yakınlarına ve sağlık uzmanlarına ifade etmelidir.

Birey kendisini sık sık tartma, ölçme ve ayna karşısında değerlendirme dürtülerine karşı direnmelidir. Bunlar rutinler sağlıksız alışkanlıkları sürdürme dürtüsünü besleyebilir.

Normal şartlar altında iştahı bastırmak veya kilo vermeye yardımcı olmak için tasarlanmış diyet takviyeleri ve bitkisel ürünler, anoreksiya nervoza mağduru bireyler tarafından kötüye kullanılabilir. Kilo kaybı takviyeleri veya şifalı bitkiler ciddi yan etkilere sahiptir ve diğer ilaçlarla tehlikeli bir şekilde etkileşime girebilirler. Bu ürünler çoğunlukla titiz ve bilimsel bir inceleme sürecinden geçmez ve içerikleri her zaman kutularında yazanlarla aynı olmayabilir. 

Masaj, pilates, meditasyon ve yoga gibi kaygı azaltıcı yaklaşımlar bireyin iyi olma hissini artırabilir ve rahatlamayı teşvik edebilir.