Baş Ağrısı

Baş Ağrısı

Nöroloji

Hekime gitmeyi gerektiren baş ağrıları içinde birinci sırayı Migren baş ağrısı alır.

Beyin, ağrıyı “duyan” organımızdır ama kendisinin ağrı, acı duygusu yoktur. Beynin zarları ve beyindeki büyük damarlar ağrıya duyarlıdır. Bu nedenle baş ağrısı, beyin zarlarından ve büyük damarlarından, kafatasını saran kaslarından ya da eklemlerinden kaynaklanır.

Beyin zarlarının mikroplu ya da mikropsuz iltihabi, beyin basıncının artması (kitle oluşumu, Beyin omurilik sıvısının artması) ve azalması sonucu beyin zarlarının gerilmesi, damarlarının iltihabı ya da tıkanması baş ağrısına neden olur.

Baş ağrısının bir çok nedeni vardır ve birkaç baş ağrısı nedeni dışında muayene, beyin MR (Manyetik Rözonans Görüntüleme), BT (bilgisayarlı tomografi), kan biyokimya ve  EEG (elektroensefalografi) sıklıkla normaldir. Bu nedenle TANI birçok baş ağrısı nedeni arasından, hastanın ağrısını tarifi, hekimin sorularına verdiği yanıtlar göz önüne alınarak konmaktadır.

Baş ağrınızı anlatırken faydalanabileceğiniz sorular

  1. Baş ağrısı sık sık yaşar mısınız? Yoksa bu ilk baş ağrısı mı?
  2. Ne kadar sıklıkta bir baş ağrınız olur?
    • Bir ay içinde kaç kere?
  3. Baş ağrısını, başınızın neresinde daha çok hissediyorsunuz?
    • Tüm başınızda, ensede, şakaklarda?
  4. Baş ağrınızın şiddeti nasıl?
    • Hafif, orta, şiddetli, hayatınızın en şiddetli baş ağrısı
  5. Baş ağrınızı nasıl tariflersiniz?
    • Sıkıştırır gibi, zonklar gibi, basınç hissi gibi, oyucu?
  6. Baş ağrınız nasıl başladı?
    • Aniden-birden, bomba patlar gibi ve çok şiddetli; yavaş yavaş giderek şiddeti artarak
  7. Bağ ağrınıza bulantı ve kusma eşlik eder mi?
  8. Baş ağrısı sırasında ışık, ses, kokular sizi rahatsız eder mi?
  9. Baş ağrısı sırasında burunda tıkanıklık, akma, gözde yaşarma, şişme olur mu?
  10. Ağrı kesici içmezseniz ne kadar sürer?
  11. Baş ağrısı sırasında hareket etmek baş ağrısını artırır mı?
  12. Baş ağrınız yatar, oturur ya da ayakta olmakla değişir mi?

Hekime gitmeyi gerektiren baş ağrıları içinde birinci sırayı Migren baş ağrısı alır.

  1. Migren baş ağrısı
  2. Gerilim Tipi baş ağrısı
  3. Küme Baş ağrısı
  4. Aşırı ağrı kesici kullanımına bağlı gelişen baş ağrısı
  5. Beyin içi basınç artışına bağlı baş ağrısı
  6. Beyin içi basıncı düşmesine bağlı baş ağrısı
  7. Temporal arterit
  8. Hipnik baş ağrısı
  9. HaNDLE

Migren ne kadar sık görülür? Kadınlarda daha mı sık görülür?

Ülkemizde migren sıklığı 18 yaş ve üzeri toplumda %16.4, kadınlarda ise erkeklerden 3 kat sık, %24 kadardır. Otuz beş yaş dolayında kadınlarda her üç kadından birinde Migren ağrısı görülmektedir.

Migren baş ağrısı, genetik yatkınlık olarak kadın veya erkek ayrımı gözetmese de, kadınlık hormonları, migren ağrılarının ortaya çıkışında oldukça önemlidir. Bu nedenle doğurganlık yaşlarında, kadınlık hormonlarının etkisi ile ağrılar daha sık olur.

Migren ağrısının özellikleri nelerdir?

  • Migren ağrısı, her atakta farklı özellikler gösterebilir.
  • Genellikle orta ya da şiddetli düzeydedir.
  • Başın tek tarafında daha yoğundur. Göz ve şakak kısmı en çok etkilenir.
  • Ağrı genellikle zonklayıcı karakterdedir.
  • Başın hareketleri ile ağrı artar.
  • Ağrı sırasında ışık, ses ve kokular rahatsızlık verebilir.
  • Bulantı ve kusma olabilir.
  • Ağrı kesici alınmadığında 4-72 saat kadar devam eder.

Migrenin farklı tipleri var mıdır?

Farklı tipte migren ağrıları vardır. “AURASIZ” migren. En sık görülen tipidir. Ağıdan önce geçici eşlikçi bulgu olmaz. “AURALI” migren de ise ağrı başlamadan önce sıklıkla gözün önünde yanıp sönen ışıklar, zig zag şeklide çizgiler görülebilir, bazen de belli bir alanı görememe olabilir. Kimi zaman vücudun belli bir yerinden başlayıp yayılan uyuşma, konuşma güçlüğü, kelime bulmada zorluk, algılamada zorluk olabilir. Bu belirtiler sıklıkla 1 saatten fazla sürmez. Ardından baş ağrısı başlar. Kimi zaman auradan sonra baş ağrısı olmayabilir ya da auralı migren atakları olanlarda aura olmadan doğrudan baş ağrısı da olabilir. Ender olarak ağrı öncesi aura olarak çift görme hatta bir vücut yarısında felç görülebilir.

Migren için basit ve tutarlı bir test:

Son 3 ay içerisinde en az iki kere rahatsız edici baş ağrısı olmuşsa ve aşağıdaki 3 sorudan en az iki tanesine EVET diyor iseniz; baş ağrınız %90 doğrulukla MİGRENdir.

  • Baş ağrınız sırasında kimi zaman mide bulantısı ya da midede rahatsızlık yaşadınız mı?
  • Başağrısı sırasında hiç ışıktan rahatsız oldunuz mu?
  • Başağrısı nedeniyle 1 gün kısıtlılık yaşadınız mı? (işte,okul, sosyal aktivitelerde)

Tipik bir migren ağrısı

Tipik bir migren ağrısında, ağrı başlamadan önce duygu durumda değişiklik, iştah değişikli olur ve durum 1-2 gün önce başlayabilir. Auralı migrende aura belirtileri ardından şiddeti giderek artan, sıklıkla başın bir tarafında daha yoğun zonklayıcı baş ağrısı başlar. Başın hareketi ile baş ağrısı artar. Işık, ses, kokular ağrıyı artırabilir. Bulantı ve kusma eşlik edebilir. Ağrı kesici alınmadığı takdirde 4-72 saat kadar sürer.

Neler migren ağrısını başlatabilir?

Migren ağrısını çık farklı şeyler tetikleyebilir ve bunlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Kadınlarda en sık tetikleyici neden “adet” dönemleridir.  Diğer nedenler arasında hava rüzgar, açlık, fazla uyku veya az uyku, güneş, stres, heyecan, yorgunluk (özellikle çok yorucu sporlar), mayalı içkiler (özellikle kırmızı şarap ve bira) olmakla birlikte gıdalar yer alır. Ayrıca, doğum kontrol hapları, dikkat eksikliğine karşı kullanılan konsantrasyonu arttırıcı ilaçlar, uyanık kalmak için kullanılan ilaçlar da migreni tetikleyebilir.

Migren tedavi edilebilir mi?

Migren ağrısında atak tedavisinde çeşitli tedavi şeçenekleri vardır ve ağrı kontrolü sağlanır. Temel kural ağrının başladığı ile dönemde tedavi almaktadır. Öte yandan ağrı atakları sık oluyor ise ağrı sıklığını azaltan, ancak ağrı kesici olmayan bir takım tedavi seçenekleri de vardır. Elbette bu ilaçları ömür boyu kullanmak gerekmez ancak sıklıkla altı aydan kısa sürmemelidir. Sık ağrı kesici kullanımının baş ağrılarını artırdığı unutulmamalıdır.

Küme baş ağrısı oldukça şiddetlidir. Migrenin aksine erkeklerde daha sık gözlenir. Ağrı belli intervallerle ortaya çıkar, birkaç hafta bazen birkaç ay ataklar halinde gelir ve sonlanır. Her zaman aynı tarafta ve göz çevresine lokalizedir. Kısa sürelidir (15 dakika-3 saat) ancak gün içinde birden fazla tekrarlayabilir. Genellikle akşam saatlerinde olur. Ağrı sırasında gözde yaşarma akma, burunda tıkanma ve akma, göz kapağında düşme, şişme olabilir. Sıklıkla migren ağrısı ile karıştırlır, ancak tedavisi migrenden farklıdır.

Genellikle başın tümünde hissedilir, hafif-orta düzeyde ağrılardır. Sıkıştırıcı karakterdedir ve bulantı kusma, başın hareketleri ile ağrı şiddetinde artma gözlenmez. Dikalar sürebileceği gibi günler aylar boyu devam edebilir.

Menenjit beyin zarlarının mikrobik iltihabıdır ve oldukça ağrılıdır. Kinik tabloya enfeksiyona ait şikayetler (ateş, halsizlik…) eşlik eder. Tipik muayene bulguları vardır. Menenjit şüphesi olan her hastada mümkün olan en kısa sürede tedavi başlanması, beyin görüntülemesi ve beyin omurilik sıvısı incelemesi yapılması şarttır.

Sanıldığının aksine beyin tümörleri çok büyümedikçe baş ağrısı nedeni olmaz. Yeterince büyüdüğünde beyin basıncı değişikliğine, beyin zarlarında gerilmeye neden olunca baş ağrısı olur.