Geriatri

Geriatri

Dahiliye

Geriatri yaşlılarda özellikle yaşlanmaya bağlı ortaya çıkan hastalıklarla ilgilenen, tıbbi uzmanlık alanıdır. Genel olarak 65 yaş üstü kişiler söz konusudur.

Genel olarak geriatrik hastalar yaşlarına göre iki grup olarak değerlendirilir: Yaşlı hastalar ve çok yaşlı hastalar. Yaşları 75’in üzerinde olanlar çok yaşlı olarak değerlendirilir. Bununla birlikte yaş geriatrik hastaların değerlendirilmesinde tek başına bir faktör olarak değerlendirilmez. Birçok etkeni de birlikte değerlendirmek gerekir. Birçok kişi yaşlı olmasına rağmen sağlıklı olabilir. Günümüzde insan yaşam süresi uzadıkça yaşlılık ya da yaşlılıkta hastalık kavramı da değişmektedir. Her yaşlı kişi hasta değildir. Yaşlılığa bağlı hastalık veya yaşlılıkta hastalık genel tıp içerisinde kendine has hassasiyetleri olan bir alandır, dolayısı ile bu konuda tecrübesi olan ekiplerin tedavi sürecinde yer alması önemlidir.

Yaşlılarda zamanla organların yaşlanmasından dolayı birçok hastalık birlikte bulunmaktadır. Katarakt, demans, duymada azalma, bedensel çöküntü, yürümede güçlük… Genel olarak yaşam süresinin uzamasından dolayı, yaşlanmaya bağlı hastalıklar da artmaktadır ve birçok hastalık aynı kişide görülmektedir. Hekimin yaşlılardaki hastalıklar konusunda alacağı kararda bütün etkenleri düşünmesi gerekmektedir. Duymada, görmede azalma, bunaklık durumu (demans), çevresi ile ilişkide-ilgide  anormallik, kalp yetersizliği, böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği gibi organ yetersizlikleri, kas zayıflamasına veya ileri derecede kireçlenmeye (artroz) yürüme güçlükleri, psikolojik olarak karakter değişimi, hırçınlaşma, bağırma, söz dinlememe, uyumama vb…

Bunlara ek olarak bazen beslenme sorunları, gıda alamama, susuz kalma, nefes almada zorluklar, geçirilmiş  beyin hastalıklarına bağlı olarak felç olma,  yatağa bağımlı duruma gelme gibi durumlar da sık görülmektedir. Bazen de yaşlı hastalar yaşamlarını kendi ortamlarında, aile içerisinde, kendi evlerinde sürdürürken, genel durumlarında geçici kötüleşme ve tıbbi destek hizmetine ihtiyaç duymaktadırlar.

Bu durumdaki hastalar belirli bir zaman geriatri birimide yatırılıp eski durumlarına gelince tekrar eve dönebilmektedirler. Yaşlılarda hastalıkların seyri organ rahatsızlıklarına bağlı olduğu kadar, hastanın psikolojik ve sosyal durumunun bozulması dolayısı ile de yaşamını olumsuz etkilemektedir. Yaşlı hastaların birçok sorunları olmasından dolayı şikâyetleri, tıbbın farklı disiplinlerini ilgilendirmekte ve bunların ortak kararları önem teşkil etmektedir (multidisipliner yaklaşım). Bu ortak kararların uygulanması ve takibi için geriatri uzmanı veya yaşlılığa bağlı hastalıklar alanında çalışmış-çalışan, tecrübesi olan hekimin rolü önemlidir.

Yaşlı hastalar değerlendirilirken;

  • hastalıkları ve durumu hakkında detaylı bilgi alma (kendisi ve yakınlarından)
  • bilinç ve iletişim durumunun incelenmesi
  • yürüme, denge, düşme, fiziksel yeterliliğin değerlendirilmesi
  • aldığı tedavilerin yan etkileri veya çoklu ilaç kullanımına bağlı bir problem var mı?
  • beslenme durumu, son aylarda ciddi kilo kaybı var mı?
  • organ yetersizliği var mı? Kalp, karaciğer, böbrek fonksiyonlarının durumu, kansızlık?
  • yakın zamanda psikolojisinde bir değişme olmuş mu?
  • idrar kaçırma durumu, özellikle yaşlı kadınlarda var mı?
  • yaşam ortamı ve günlük yaşam aktivitesinin belirlenmesi
  • kapasite kaybını tekrar elde etme olasılığının belirlenmesi
  • hızlı sık kötüleşme düzelme ataklarının önlenmesine yönelik tedbirlerin alınması

Her yaşlı hasta yukarıda belirtilen noktalar göz önüne alınarak, şikâyetine ve genel durumuna göre değerlendirilir. İhtiyaç durumuna göre farklı uzmanlardan konsültasyon istenir.

Yaşlı hastalarda ana hedef hayat kalitesini mümkün olduğunca belli bir düzeyde tutturmak, kendi günlük ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde hayatlarını devam ettirmek ve hayatlarını kendi ev ortamlarında devam ettirmektir.

Hastanemizde, geriatrik hastalara uzun yıllardır hizmet verilmektedir. Dahiliye, nöroloji, psikiyatri alanlarında poliklinik hizmeti yanında, yatan hastalara günlük kat doktoru vizitleri ,haftalık uzman viziti ve aylık dahiliye, nöroloji, pasikiyatri, psikoloji, hemşireler, hasta bakıcıları ile birlikte ortak vizit ve toplantılar yapılmaktadır. Fiziki durumu müsait olan hastalara rehabilitasyon verilmektedir.

Yürüyüş egzersizleri, resim, müzik, ebru çalışmaları, sinema seansları, özel günlerde ortak kutlama aktiviteleri yapılmaktadır. Algı seviyesi ve iletişimi müsait olan hastalara haftanın belirli günleri psikoterapi yapılmaktadır. Özellikle destek tedavisi ihtiyacı olan, beslenme, hareket etme, günlük ihtiyacını karşılamada sıkıntıları olan, birçok kronik hastalıktan dolayı genel durumu bozulan ve ev ortamında takibi mümkün olmayan hastalar gerekli laboratuvar ve radyolojik tetkikleri yapılarak, tedavileri düzenlenerek aile ile birlikte hasta için en uygun bir çözüm oluşturulmaktadır.

Geriatri servisinde; uzun yıllardır yaşlı bakım ve tedavisi konusunda tecrübeli hemşire ekibi ile, hepsi eğitimden geçmiş sertifikalı hasta bakıcılar tarafından hizmet verilmektedir. Özellikle hastaların, bakım, hijyen, bası yarası önlenmesi, beslenme teknikleri, ayak bakım, tırnak bakım, mobilizasyon, destek tedavisi konusunda yetişmiş bir ekip hizmet vermektedir.

Hastanemizde günlük-birkaç günlük hastane yatışları, kısa-orta süreli ve uzun süreli yatışlar şeklinde geriatrik hastalara hizmet verilmektedir.

Günlük, birkaç günlük yaşlı hasta yatışları;

Yaşlı hasta eğer günlük yaşamını idare ettirebilecek kapasitede ise, günlük yaşamını idame ettirmede sorun yaşamıyorsa, hastalıkları ve genel durumu ile ilgili tetkiklerini yaptırmak ve tedavilerinin gözden geçirilmesi isteniyorsa, rahatsızlığına göre hangisi ön planda ise o alanla ilgili uzmana başvurulur (psikiyatri, nöroloji, dahiliye…). İlk gören doktorun muayenesinden sonra hastaya gerekli ek konsültasyonlar, laboratuvar tetkikleri ve gerektiğinde radyolojik tetkikler istenir.

        • düşme riski
        • hareket kapasitesi
        • kalp-akciğer yetmezliği durumu
        • bilişsel kapasite
        • beslenme düzeyi
        • uyku durumu
        • duyma durumu

Yukarıdaki parametreler gözden geçirilir.

Bütün veriler toplanarak hasta tekrar ilk başvurduğu doktor tarafından değerlendirilerek ve diğer uzman hekimlerin de görüşü doğrultusunda tedavisi düzenlenir. Hastaya ve yakınlarına ileriki süreçte yaşanabilecek ve dikkat edilecek hususlar açıklanır.

Kısa ve orta süreli yatışlar;

Genelde hastanın ailesi veya yakınları tarafından ilk başvuru yapılır. Danışmadan hasta yakınları hastanemiz adına görevlendirilen hekime yönlendirilir. Hastanın tıbbi durumu, sorunları, hastalıkları, sıkıntıları, aldığı tedaviler, hastanın yakınları tarafından getirilen tıbbi raporlar değerlendirilir. Bu verilerle hastanın hastanemiz şartlarına uygunluğu konusunda hasta yakınları bilgilendirilir. Daha sonra hasta ilişkileri biriminden yatış prosedürü hakkında detaylı bilgilendirme yapılarak hasta yatırılır.

Uzun Süreli Yatışlar;

Uzun süreli yatışlar, hastanın var olan hastalıklarının ağırlaşması,  genel durumunun kötüleşmesi, evde hasta bakımının imkânsız hale geldiği durumlarda ve hastanın kendi ihtiyaçlarını karşılamasının uzun zaman gerektirdiğinde öngörülen bir seçenektir. Hastanın yakınları hasta ile ilgili bilgileri hastane adına yetkili olan hekime aktarırlar. Hastanın tıbbi durumu hasta yakınları ile birlikte değerlendirilir. Mümkünse hasta hastaneye getirilerek gerekli olan poliklinikte muayenesi yapılır, duruma göre diğer uzmanların da muayene etmesi ve tetkiklerini değerlendirmesi istenir, sonra ortak karar alınır. Hastanın hastanemizde yatırılabilme şartlarını taşıdığına kanaat getirilirse hasta yakınları hasta ilişkileri birimine yönlendirilir.